EDEN PARK E CULTURA D'UN POV

Grand homenagem pa tud aqés vult, d'mà grand, pa mà piqnim q'dà cés best desd fundaçon d'Eden Park na 1922 té dia d'ahoj, moda Nho Cesar Silva Marques, Julim Oliveira, Alfredo Marques e continuadors d'hoj, q'sub e tem sabid manté Eden park en VIDA e q'nos tud ta reconhéçé q'gratidon! Homenagem a qél pessoal d'manutençon, moda Toi Ciçil, Ti Djack d'Cinema, Titin d'Tchã d'Licrim, Saturnin qés Barredera e ots e ots q'catita bem me na nha mimoria grinhacim.

Cma bsot podé cré, influencia d'Eden Park na quotidiano, d'nos Terra e nos Pov fui e serà sempr gravod na nos coraçon, pamod qél passàja d'mensàja q'no pud té hoj, passà pa nos novas geraçons

Toi Ciçil, personàja emblmàtiq e impregod fiél d'Eden Park, desd temp d'Nho César Marques, pai fundador d'cinema Eden Park, argui log céd, naquél madrugàda, calorent d'quarta féra, junt mà cés cumpanher, Titin d'Tchã d'Licrim, Djosa Càsàca mà Saturnin d'fàbrica d'limonana, ptod mon na traboi.

Cma tud sempr, cés misson d'traboi era méliorà condiçon daqés bonq d'cinéma, d'géral, bancada, fauteuil e camarotes, pa gent pudia oià tud spétàcl, mas bem sentod e na confort. Também és tàva dsinfectàs, qé às véz tinha também procevéj.

Qél préparaçon d'cartaz d'madera, un verdader obra d'art, fet pa Toi Ciçil, q'era un bon carpinter, dcorod e scrit na papél spécial, q'letra dsinhòd e q'dsenh bnitim, cum bon présentaçon fét pa Titin o anton,s' Titin ca tàva stod, tinha Djosa Càsaca q'tàva fazé também qél bon traboi, pa ligria d'tud qém tàva passà pra là, pa sabéba qzé q'tàva ta bà tem, naqél tard o naqél not, na cinema Eden Park.

Na Praça Nova, naqél zona dboch d'Corett d'musca e ponta d'Grém, volta d'quatr pa cinq hora d'àtard, bo tàva incontrà jà, Tuda mà cés filha Manuela e Béta, carrégod d'cés chupèta, çucrinha barão, pon d'midj, pirinha das Ilha ptod spirt d'Djandjan (essencias d'frutas diversas vendidas na drogaria do nosso saudoso e inesquécivel Djandjan), sem sqçé qél mancàrra e ots vendedor d'drops, pirinha mà toffé, moda Chiq Drops e Maginfico!

Anton, qél ruma d'gent, mnin q'gent grand trançod, ta comprà tud o qés pudia, antes d'antrà na cinema, pa téba un cosa d'cmé, pa podeba cumpanhà spétàcl, q'amjor gost e ligria.

Dspos era po na bicha, pa comprà bilhet, qél tchér d'suor, trançod ca qés cabeça, d'cabel lustroz, dòd d'aqél dezston d'brilhantina, ptod qél ciqston d'purfum d'caniquinha, também da là d'Djandjan. Tchér sab dmàs, q'té tàva dogà gent.

As véz, bilhet tàva càbà era un chatisse, sobretud qond era un bon spétacl, qé na hora d'antràda, bo catinha hipotse d'comprà qés porter qé és nñera corrupt. Porter d'ruspeit, moda Tiu, Ti Cesar, Nho Junzim e ots !

Mà qél vontad d'bà oiàsse qél film ou o q'fosse era tão grand, q'tàva fazé gent, riscà pa bàss saltà cinema. Cert, também tinha aqés q'miséria tàva levàs pa fazé iss.

Pa saltàba cinéma era tud un prublèma, qé tinha qél gigant d'TiDjack, guarda, q'tàva po tud màlta ta trémé, q'cés invençon pa panhàss clandistin. TiDjajck, q'cada véz, tàva prsentà un d'stratégia pa caçàba malta.

El tàva cortà rama d'spinhera, o cimbron, qél tàva ptà ta sécà, na bera d'paréd, chéi d'spin. So bo tàva dfendé d'spin,daqés spinhera séc. Màs lonj, él tà tinha ptod càl bronc d'caià paréd, na tchon, dond daqél solt q'bo tàva dà, bo tàva ptà pé, log na càl!

Anton, pa nos TiDjack càça era fàcil. Log q'film tàva cumçà, él tàva passà q'cé oi d'boi (lampda de pilha eléctrica) e tud gent, q'pé chùz d'càl era cuvdod pa saìba d'cinema sem rafilà o gaguéjà, qé TiDjack era hom d'força e él tinha uns monzona, q'tàva po tud gent na ruspeit.

Moda és ta contà, él era prim mà qél hom màs fort d'Sãocent, Nho Faustino d'Maderal, cum vez bà incontràba, mà Cumpad Manel D'Antonha, hom màs fort d'Sintanton, na Port Nov.

Ondé q'fui cena, d'aposta daqél monzàda (aperto de mão) pa midi força, q'fcà na Stora daqés dos Ilha. Qond és incontrà, q tud qél Pov d'volta ta sisti, és dà qél monzàda, és fcà, és fcà quàz duas hora, dod qél monzàda sem reià, nem mèchè. Mà na fim, moda és dzé, un pùpù ot chichi, dspos d'tont força! Qol dés?! Mi, nunca és dzém! Sorry!!!

Antes d'film o spétacl cumçà. Log qés tàva abri porta era un barrulh, d'gent ta pzà qés soalh d'Eden Park q'era tud d'madera, pa instàlàba na cés bonc, num scàscàr e cmér d'mancàrra, q' casca ptod là pa tchon, num critch critch d'pzà casca, pa aqés q'tàva tchgà atrazod na sàla.

Tud iss pa dsgràça d'Toi Ciçil mà cés cumpanher, q'tinha q'tchà sala limpim pamod spéctacl d'dont, traboi q'és tàva intregà qés amjer barredera d'cinema q'tàva fazé sis traboi, dritim.

Qond era film, és tàva cumçà o pa un dsenh animod, Tom & Jerry o Hackle & Jack, Donald Duck e ots màs, siguid d'cumentar d'Actualidades e Movietone, mut apreciod pa tud gent.

Anton dspos daqél pausa, tàva bem qél film. Mil e un film q'no oià naqél cinema, sem contà q'ots spétacl, Teatr, Box, Boi d'Carnaval e ots cosa màs. Gent podia té dzé, cma às vez q'dentr d'Eden Park era un spétacl dentr d'un spétacl.

Pos qualqer film q'tàva dspertà emuçõn d'Pov. El tàva reagi log là! Un ta lembrà daqés clack d'Pov ta baté q'pé na tchon naqél soalh d'madera: - ué…ué…uéuéué…

Pa cumpnhà qés persiguiçon d'cavol, naqés film d'Cow Boy, q'Tom Tiller, Randolph Scott, Gary Cooper, John Wayne, Roy Rogers é cé cavol Triger e muts ots màs. Qéz manifestaçon tàva tingi sé pont màximo, qond tà tinha qés tapona na fim, q'tud gent ta grità: - boa…boa… dàl él…dàl él…

Barulh era tão grand q'qond not era calm na Ilha,bo tàva uvil na tud tchon d'Mindelo e, fralda. Assim era vida daqél Pov d'Cab Verd q'sempre vivé ligod, mà qél cinema e cês influencia sobretud, cultural pa tud nos das Ilhas. Qé, qem q'tàva vivé na Ilha q'catinha cinéma e q'tàva bem pa Sãocente, tàva oià e tàva levà alviçra pa cé Ilha!

Eden Park, centr cultural d'Sãocent e d'Cab Verd porq'não, ondé q'tàva dsinrolà tud spéç d'actividad, Cinéma, Teatr, Box, Boi d'Carnaval etc etc e q'nos tud sem excepçon, fui autor e actors, qé nos tud contribui sempr, vluntària o invluntàriament pa mantél en VIDA.

Pa conclui, grand homenagem pa tud aqés vult, d'mà grand, pa mà piqnim q'dà cés best desd fundaçon d'Eden Park na 1922 té dia d'ahoj, moda Nho Cesar Silva Marques, Julim Oliveira, Alfredo Marques e continuadors d'hoj, q'sub e tem sabid manté Eden park en VIDA e q'nos tud ta reconhéçé q'gratidon!

Homenagem a qél pessoal d'manutençon, moda Toi Ciçil, Ti Djack d'Cinema, Titin d'Tchã d'Licrim, Saturnin qés Barredera e ots e ots q'catita bem me na nha mimoria grinhacim.

Cma bsot podé cré, influencia d'Eden Park na quotidiano, d'nos Terra e nos Pov fui e serà sempr gravod na nos coraçon, pamod qél passàja d'mensàja q'no pud té hoj, passà pa nos novas geraçons.

EDEN PARK, patrimonio Cultural?! Sim! por isso ca no tchà, moda qél morna cantod pa nos Bana ta dzé: CA BO TCHA CULTURA D'BO TERRA MORRE


Zizim Figuera (José Figueira, júnior)