DEPORTOD NA CÉ TERRA (ONES 1950/60)


Anton, tud dia d'not, no tàva bà tmà qel bençon e qel puntinha d'pon mà pèche frit, là na butquim d'Ti da Luz D'Eduard, santa mãe q'Deus dàl sconç na cé alma. Là, naqel balcon tàva stod, nos Jùquim d'Nho, ta tmà sé grog e ta contà, qés stora d'cé vida, na canal d'Sãocent e qés viàja pa Port-Nov/Jnela/Paùl/Ponta d'Sol.

Tud mnin, na ruspeit, tà fcàba calidim, sentod drriba daqés soc o na tchon, so t'uvil falà! Nos tud, tàva fcà q'boca abert, marabidjod, d'oià qel bédj lob d'mar, ta splicà, cmanera qél vendé ingles cés: - mandiucuz, bataniuz from Sintatniuz… nos mnin, no tàva té snhàd'not, q'aqés stora d'incantà!!!

Naqés temp d'faluch, naviu d'vela q'tàva fazé viàja entr'ilhas cada um q'cés capton famoz: Jùquim d'Nho, Nho Valentim, Nho Vicent e tonts ots.

Jùquim d'Nho, personàja cunchid d'nos tud, pa cés vintura d'tud dia, na mei daqel canal d'Sãocent/Sintanton, q'el tàva sobretud conché, qés maré e hora d'saida e entrada d'Port Grand d'Saocent, moda cés ponta d'ded d'mon.

Travessà qél canal q'tà là era cosa d'ruspeit e Jùquim d'Nho tinha sempr, mil e un cosa pa contà: - encontr mà submarin almão o ingles, pa trocà cmida pa dinher, o às vez à força, na temp d'guerra, era cosa frequent.

Liberal, Carvalho, S.Vicente, Paùl era d'aqés faluch (naviu d'vela) q'tud mnin d'ponta d'praia tàva conché e gostàba d'oiàs ta sei plumanhà cidim, ta bài pa Sintanton e dspos qel binda da tardinha, luzc q'fuzc, q'cés vela bronc, tud inun-dod, daqel luz bromédj, d'nos por Sol, q'so bo t'oià na baia d'Port Grand, q'cé Mont d'Cara, là na fund, pa orgulh d'nos tud, porqé no sabé, cma el é so el, na Mundo!

Anton, tud dia d'not, no tàva bà tmà qel bençon e qel puntinha d'pon mà pèche frit, là na butquim d'Ti da Luz D'Eduard, santa mãe q'Deus dàl sconç na cé alma.

Là, naqel balcon tàva stod, nos Jùquim d'Nho, ta tmà sé grog e ta contà, qés stora d'cé vida, na canal d'Sãocent e qés viàja pa Port-Nov/Jnela/Paùl/Ponta d'Sol.

Tud mnin, na ruspeit, tà fcàba calidim, sentod drriba daqés soc o na tchon, so t'uvil falà! Nos tud, tàva fcà q'boca abert, marabidjod, d'oià qel bédj lob d'mar, ta splicà, cmanera qél vendé ingles cés: - mandiucuz, bataniuz from Sintatniuz… nos mnin, no tàva té snhàd'not, q'aqés stora d'incantà!!!

Un véz, el levà un rapaz por nom d'Pistola pa Port-Nov, mecanic d'corr, q'tud gent tàva tchmal assim, pa mod cé cabeça q'era moda um pistola. Bom mecanic, Pistola tchgà na Port-Nov, caqel falta d'mecanic q'tinha, prà là, dà fcà!

El, mà sé catchorr d'stimaçon, por nom Myke, qel tinha salvod d'coçera, là pa Sãocent, q'bonh d'criulina!!! Anton, dspos duns dia na Port-Nov, nos Pistola infadod, bà falàba mà Jùquim d'Nho, pal levàba el mà Myke, pa és bà matàba sodad daqel terra… Sãocent.

Jùquim d'Nho dzél: - om bo sèb rapaz, catém problema! E so po pé no bot, nobai!!! Assim fui, Pistola mà Myke, na bord tud content. Myke, tàva corré pa proa d'naviu el tà urriçà cabel na lomb, el tàva ladrà d'ligria, q'cara pa Sãocent… Viaja corré tud dret, Pistola ptà uns dos vomit fora, mà sempre content e q'graça d'tchgà na terra.

Faluch, jà fundeà ta sperà bot d'terra, q'tàva trazé Cabo do Mar, pa dà naviu dutchàtch, pa tude gent pudess bà pa sé casa! Pistola ca sabia! Log q'bote tchgà, q'Cabo do Mar, el ca nem tchà Cabo do Mar saltà na bord, el tchi log na bot pa bàss pa terra!

Cabo do Mar, q'era um iletrod mà chei d'manias, dzel: - olha bem o que estàs a fazer rapaz??!! Pistola q'catinha papa na linga, dzél: - um tita bà pa terra, pa nha casa! Cabo do mar chei d'autoridad dzél: - agora a tua casa é no Porto Novo até eu decidir! Volta pra bordo do navio e para Porto amanhã de manhã!!!

Pistola, zarod, dsuriantod dzé: - mà cmanera Deus, um ca fazé nada! Cabo do Mar replicà: - pois é, na próxima vez, não saltas no bote mais o teu cão, antes d'eu subir no navio e despachá-lo… e sem mais conversas!!! Cuitod d'nos Pistola, mà Myke fui deportod pa Port Nov, sem dia d'bem pa Sãocent.

Passod uns temp, Pistola tive q'consolà, el ranjà amjer, fidje e fcà ta sperà bobra sfrià, p'el podia bàss pa sé terra Sãocent. Mà Myke, nunca cstumà! tud dia q'Deus tinha na cruz, Myke tàva bà pa ponta càis na Pixim là na Port! El tàva spià pa Saocent, el tà tchoràààààààààààààà… Pistola tàva consolal…o Myke nné so bo q'tem graça d'bai!!!

Dia Dming, Pistola mà sés malta tàva bà pescà, Myke tàva bà também! Mesma cosa, el tàva bà na bot, tud q'cara pa Sãocent, el tà tchoràààààààààààààààààà… Myke, vrà q'ràiba d'farda! Tud farda bronc d'marinha, qel tàva oià… era raiva!

El tàva corré na és, tà ladràààààààà! Pistola, era obrigod d'pégal e explicà gent porqué! Assim, tud gent jà tàva conché Myke e rason d'cé ràiba!!!

Tres one dspos, q'el Cabo do Mar bà mbora pa sé terra! Noticia, tchgà log na Port-Nov! Pistola mà Myke imbarcà pa Sãocent, tud fliz! Myke, q'sé lomb tud urriçode, el tàva ladrà, el tàva tchorà, ninguém catàva ta podé q'el, qel dia, pa consolal tont ligria q'el tinha!

Es tchegà na terra tud content, és bà pa casa, és passà uns dia prop sabe! Mà Pistola, jà tinha sé vida orientod, là na Port, anton, el bà pa quintal d'casa, el bà falà mà Myke: - o Myke, manhã no tita tornà vrà pa Port! Myke, fcà furioso, el cacria sabé! Pistola, dzél té manhã Myke, jà bo sabé… Myke, respondel d'un manera squizit: - uau… uau… uau…

Pistola, otchà stronh qel manera d'Mike. El, bà detà! Plumanhã log ced, és otchà Myke mort na quintal! Jàz ca bài, qel dia pa Port-Nov! Es bà interrà Myke, deboch d'um tristeza sem igual!!!

No dia siguint, qond Pistola bà imbarcà, q'él tchgà na bord sem Myke, Jùquim d'Nho scunfià log ,él perguntal, ondé Myke? Pistola fcà calod, àga ta tchil pa càra boch, dspos él respondé: - Myke fcà interrod na Sãocent! El n'cris bem, falà?! Dzé Jùquim d'Nho, também, tud trist q'àga ta sgritchil d'oi!!!

Também, là na Port-Nov d'Sintanton, tud gent fcà trist, q'sodad e pena d'Myke! Là na casa d'Pistola, mà sé mjer, té hoje india tem qel ratrot d'Myke puz te, là na Sala d'Vsita, pa Recordaçon…


Zizim Figuera (José Figueira, júnior)

V O L T AR