T.C.T. na Camin d'Hollywood


Fui naqél note véntoz d'més d'Morç d'ones 40/50, q'nos Manilim Kips, salvà tiàtr, Troupe Cénico Tropical (T.C.T.) daqél situaçon, q'sé spréçon improvisòd,d'sé grand capacidade d'ator, qél sempr fui, sem nunca ter bòd pa scòla d'art dràmàtca!


Pèça tiàtral, rancà cum força naqél pàtio d'ginàstca, d'antig Liceu Gil Eanes: grand muviment na cèna, gent ta bài, gent ta bem… siguid daqél orquèsta na abertura ta tocà pit, moda um vapor na Baia, siguid daqél mlodia, q'té hoje fcàm na cabèça, cantod pa qél grup d'jovens: A TCT… A CAMINHO D'HOLLYWOOD…etc…etc.

Qél vintim téimoze, continuà ta soprà, sem léi nim réi, d'tud banda e pa tud banda, qél pov, chatéod e triste dmund, t'oià qés bnit cénàrio d'papél, pintod na pérféiçon pa mon d'nos bons artista, num quàdr, d'fund d'Baia d'Port Grand, num not d'luar ! Ta ser tud ratchòd, pa qél ventania…

Anton, fui là, naqél moment d'afronta, q'nos Kips artista fine qél éra, antrà na céna e tive um idèia uriginàl, q'nem catàva fazé part d'pèça.

El antrod na céna, oiòd qél situaçon d'cenàrio tud ratchòd, sem dsàrmà, él vrà pa Chiquim Martins, cum calma, mà q'força na voz, él dzél: então meu caro amigo, vocé não tem vergonha de morar numa casa feita de paredes movediças…

Clàr, q'fui um dlirio ! Risos, pàlmas e BRAVOOO…assim pèça pude continuà e fui tão bom, q'ninguém jà ca dà màs fé daqél vent, té na fim!

Inda por cima tive tchéu màlta, chéi d'boa vontad, q'fcà pegòd, naqés cénàrio d'papél, pàs ca voàba, té hora q'tiàtr cabà!

Troupe Cénico Tropical,éra assim q'éra tchmòd qél grand grup tiàtràl, q'vibrà naqél temp, na Mindelo-Sãocent embora cum bocòd d'influència d'cultura mércòne, motivod pa cinèma, q'aliàz nos tud ca scàpà!

Qéz pèça d'tiàtr, sempre tinha um um tèma, basiòd na film mercòne d'comèdia mùsical, q'cinèma Eden Park tàva passà, daqés dançarin moda: Fred Astair /Ginger Rogers- Gen Kelly/Cid Chérise o Leslie Caron etc…

Artista participant, éra tchéu e és tàva trabià bem, pa ligria d'nos terra e nos gent!
Grup organizador e actuant éra: Chiquim, Manuela, Diana e GùGù Martins subrins d'nos Nho Djunga ftògraf, Manilim Kips, Teobaldo fidje de Nha Blèka Gabriel Borges,Ti Guste q'màs tarde imigrà p'Argentina e ots màs! Ech éra comédiant q'tàva dà na tud, dvéra prop bunzins !!!
Funfa grand dançarin e sapateador q'tàva gostà d'imità Fred Astair q'sés Top Hat and Stick (Tchapéu Olt e Bingàla).

Qés bailarina d'talent d'grup Ok prop d'T.C.T moda Fernanda d'BiaGàcha,Zinha d'Damatinha, Verònica Figueira, Judith d'Bia Flipa, Tanha Fugueira,Yolanda d'Timoeo Antunes, Sérgio e Franck Fruzzoni e màz comédiant q'catita bemme na mimoria grinhacim, porqé grup éra formòd pa tchéu gent !!!

Tud iss cumpanhod,pa qél inésquécivel orquesta local cumpust pa Faia Torres na bataria, Lùlù Marques na harmonica, Djosa Marques na pione, Fausto Medina q'sé rabéca, Adalbert Cabeça, mà Lèla Préciosa na violão, Alfredo na clarinete, Marcel d'canalim d'Nho AntoDjudjim, na sé bandj, màs qés moç, naqél cavaquim q'tàva intchi qél spétacle e fazé tud aquil vibrà.

O cert é q'naqél temp, és tàva intchi Mindelo q'sés récital e tud pov tàva gostà! Clàr q'és marcà um época e sobretud q'sés spontanidade.O q'nem sempr era fàcil.

Moda um dzé, clàr q'tinha qél grand ifluencia d'film mercòne, mà d'véz inquant nos cultura, tàva dà sé grit d'Ipiranga e tà fcà purriba!

Anton, num daqés note de présentaçon d'tiàtr, q'tinha currid mut bem, qé T.C.T tinha tchéu força cultural! Tive um daqés posiçon natural d'força original, prop d'nos cultura, qond dspos d'tud qés mercànàda passòd, durant daqél not.

Na cuntinuidad de céna, parcé nos Judith d'Bia Flipa, bstid tud d'céda sexy, porq'él éra dvéra bnitòna, ta dançà Oi Tunga Oi Tunguinha: tud gent ta cumpanhàl, q'pàlma e ta cantà: oi tunga oi tunguinha oi tunga di méu lado ai sibà sibà sibàbà…sète e méi sète e nove còsta na tchòn dnhér na mon….

Era so, oiàl ta réméxé q'sés cadera, naqél ritm inférnal, apoiòd pa assitencia, ritm q'so criòla d'Cab Verd sabé fazé, um verdader dlirio…grit e màs grit e pàlma, té q'Mota Carmo (admnistrador d'Saocent) bandonà sàla.

El, q'sé ciùmes, càtava t'otchà manèra de rbentà q'T.C.T mod sé força intlèctual.

Anton, él bem crià VERBENA, q'té cert pont éra pa cabàba q'T.C.T.

Um ca ta podé sqcé, na um daqés not d'récital d'nos T.C.T.em q'tud tàva na pérfeiçon, qél pèça éra um bocòd satirq, na temp déss facista d'Mota Carmo q'tinha criod sé VERBENA q'so sirvi pa chatiàba nos pov.

Résultà, q'màlta anton, vrà lançod na sés critca na tiàtr, porqé sempr q'criol fazéba um cosa drét, mandrongo tinha sempr q'bem sabotàl! Qés sabia q'nos fui sempr, bastant vançòd na tud cosa!!!

No tive tchéu ixempl, moda SOKOLS criod pa Julio B.Oliveira, em q'màlta tàva fazé ginàstca ritmica e bons exibiçon, manèj d'arma etc…

Qond président d'répulica portugués, que naqél temp tàva dzé cma Portugal, nnéra fascista, bem vsità Cab Verd! Oià qél cosa, él mandà cabà qél! Ones dspos, bem parcé mucidad portuguesa.

Mesma cosa na temp d'nos Daniilim Leite. Ess, fui nos grand prufssor d'ginàstca, também um grand mutivador d'dsport na Saocent, snão na tud Cab Verd, q'tud bem organizod.

El fui transferid p'Angola na posiçon d'Director Dsportiv, qé moda és dzél na Saocent él catinha ftur! Dà, dsanimà tud gent e dsport bà ta càbà na TERRA !!!

Bom, pa ca séi fora d'tèma d'tiàtr e sé storia. Anton, cma màlta d'T.C.T.cumçà ta sinti qél pése d'Mota Carmo (vulgo Matà Càbra) admistrador q' fzé tchéu miséria na ilha d' Saocent.
Q'tud sé puder ilimitod, mandà amjèr, d'saia curt, tchi bainha.

Clàr, és tràl log um coladera: culpd é Mota Carmo qui mandàl tchi bainha, dà qui cù dà qui cadéra, él otchà so farél…Màlta vrà ta critcà sem med!!! E tiàtr sirvi tchéu…

Clàr q'pa tràz d'tud iss, tinha qés hom d'cabèça moda: Màrio Barbosa, Sérgio Fruzzoni, Joao Cleòfas Martins (Nho Djunga fotografo) e tchéu otes q'fcàba mal vist pa admistrador…mà és catinha med!!!

VERBENA (spéçe d'feira popular criod pa admistrador) T.C.T num péça d'tiàtr po ta tchmàl: VAMOS ENCHER RAPAZES BOLSOS ESFOMEADOS NOSSO ADMINISTRADOR !

SAGA igual, fui tchmòd: SOCIEDADE ANONIMA D'GATUNOS AUTORIZADOS!

Tud iss tàva fazé arri qél pov, mà Màtà Cabra, q'levà temp pa comprendé, qond él cris tmà fé, duq tàva dzid, tàva dzid…moda um pàlmàda na càra, nem qés pdib sculpa mà jàl ta dòd !!!

Ess situaçon, e tmàda d'posiçon d'tiàtrt T.C.T. jà naqél temp, météba um bocod d'calor n'imbient, non sem consequencia, pos mute gent, fui pirsiguid e tive alguns, q'té bàba préz pa Tàrràfàl d'Santiago.

Mod qés critca dirèta, grup d'tiàtr, Troupe Cénico Tropical fui pruibib pa Mota
Carmo. Dà ràiba invadi nos POV e noss Mindelo!!! O que mutivà, moda POV ta dzé, sé tranferencia d 'Cab Verd pa sé terra!!!

Temps dspos, tive um daqés ùltim récital,q'anton fui um bomba. Dspos d'tchéu temp sem tiàtr, terra tàva prop mort. Ess grup, q'bàda d' Mota Carmo pa sé terra, tornà bem parcé e continuà sé obra. Logo na sés primer préséntaçon, dspos d'algum temp, sés primer pèça tiàtral qés fazé, és rancà ca qél musquinha:

CULPOD E MOTA CARMO QUI MANDAM TCHI BAINHA DA QUI CU DA QUI CADERA UM OTCHA SO FAREL…etc.etc.Tud gent fliz e t'arri !!!

Pa ravivé qél chama, amjor daqél not fui, cma sempre qél intrùduçon d'T.C.T a camin d'Holywood, q'tud qél folclore mercòne o crioulo, d'cstum, complétòd paqés palma d'nos POV e q'tud qél representaçon spontànea daqél Troupe Cénico Tropical, mà surpreza bem fui na fim.

Qél not là cultura criola, fcà purriba d'cultura mercòne num spontaniedade so d'nossa…dspos d'tud péça passod pa fchà tud e pa mostrà força d'nos cultura parcé nos Judith d'Bia Flipa, bnita e na força d'idad cum plàstca fora d'série ta dança OI TUNGA OI TUGUINHA…OI TUNGA D'MEU LADO OI SBA SBA SBA SI BABA…

Um dar d'cadera…um rebolada…um saracoteio d'ancas q'fazé tud gent fcà dod,cég e ta bàbà… siguid d'tont palma q'té tàva uvid, qés palma mà ovaçon na tud qél not càlida,
d'tchon d'cidad d'Mindelo.

POS NAQEL NOTE CULTURA CRIOLA FCA PURRIBA D'HOLYWOOD plo menos pa força d'nos POV e d'nos TERRA CAB VERD !!!


Zizim Figuera (José Figueira, Junior)

V O L T A R