TRISTEZA D'UN EMIGRANTE CRIOL - 1987/2005


Bilela mà Terenç, subrim d'NhAntonha Sulidad, cés avion po roda na tchon pa cinq hora e meia d'plumanhà, naqel madrugada, d'oit d'Agost d'mil novcents e oitenta e sete, na Aeroport Amilcar Cabral na Dja Sal.

Dentr d'avion, clàr moda d'custum, qél salva d'palma, pa comandant e cés cumpanher q'trazéz na hora d'Deus, té port d'salvament.

Tud és dos tàva ta bem d'Austràlia, un Sidney ot d'Brisbane, log qés po pé na tchon d'terra d'Cab Verd, és fazé moda Nho Pàpa. Es dà Deus Santas Graça e és bejà tchon d'cés terra quirida, Cab Verd.

Es tinha passod na Sal, na ones 1957/58, naqél temp q'Sal, catinha nem mil pssoa, ta bàss bscà vida na stranger, moda tud ots criol.

Naqél temp, DjaSal, sem hotel, sem nada, pos tinha era um barracon, moda naqés film d'Far West, q'és tàva tchmà hotel e q'era tão còr q'quàz ninguém tàv pensà bàss instala là.

Nos malta, q'tàva là impregod na Aeroport é qu'era socorr d'quàz tud nos gent bind d'ots Ilha e q'tàva passà prà là. Qé no tinha Pavilhão Maravilha, ondé q'no tinha nos quart e nenhum criol, catàva drumi na rua, té imbarcà n'avion, pa cé dstin, na dia siguint.

Cuicidença d'vida no incotràba na Sal, néss dia qé mi jàm tinha 16 one sem po pé na nos Terra. Anton és contàm, cma és tàva ta bem Austràlia dspos d'trinta one, mà sempr ta mandà qél sustent pa casa, qé cés familia tinha tchéu gent.

Dnher pa mnins, pa scola e pa po qél panela na lum d'tud dia, e pa levantàba qél rincon d'casa, promessa qés fazeba cés mãe, q'Deus hàja.

Cma és cative lugar n'avion pa Sãocent, qé dondé qés tàva ta bem, és catinha reservod lugar, anton durant un smana és fcà na Sal. Mi un sigui viàja, mà dspos d'un smana és tchgà e no tornà incontrà.

Més d'Junh, Julh, Agost qél etern probléma pa emigrant, cél cativer mei d'marcà passàja, o un amig prà là pa ranjal cosa j'àl psù nhondenga. Es, pa consolà cés cabeça és tàva dzé és méz: - "d'tud manera jà no ta na nos TERRA".

Problèma é q'DjaSal, jà nñera qél mésm DjaSal d'un vez, q'és tinha tchod. En vez d'mil pssoa, DjaSal jà tàva q'catorze a quinze mil pssoa, ta vivé là.

Un frustraçon d'gaita pa nos tud, qé jà tinha tchéu gent, q'nos catàva nem conché. Mésm problema na Sãocent. Dspos d'tont one tchéu cosa mudà.

Ess storia, ta bem dent d'hora qé, agora q'méi d'comunicaçon fàcil, un fala mà Bilela, gosturdia pa internet (Skype) e él tinha tchgod na Brsibane (Austrália) jà tinha uns dia, ta bem d'Cab Verd.

Mut chéi d'tristeza, qé cosa cata sabe nem pa emigrant, nem pa gent d'terra. Sal mà Bobista, moda él contàm jà ca é Cab Verd é dos Ilha pirdid, pa nos, na nos Arquipélag. Tud iss, pamod qél dscontrol na investiment, turistic cada vez pior.

Exempl, na Sal e Bobista em q'vantaja não só é bem poc pa populaçon, cma também tem tid, cés efeit negativ. Flod cma Govern ta fchà oi pa ca spantà caça. Qual caça quàl carrapuça?!

Assim, tud irregularidad e arbitrariedad, o amjor, moda criol ta dzé, tud abuz, q'direçon daqés hotel ta faze, ta fchod oi! Qé és ta dzé cma hotel é un club privod. Ess cosa li cré dzé tud!

Na pràtica moda Bilela ta dzé, é so visto. Bo ta sinti té stanger na bo Terra d'bossa, q'Deus dstinob! Qé bo, nacional, fidj d'Cab Verd, bo catém direit, nem d'bà pa praia d'mar, q'é tud cercod e vigiod!

Hosped d'hotel é so stranger e bo ta oiàs sempr em grupo, cun fitinha na puls, pa dstingui d'populaçon e d'emigrant criol, d'passàja, prà là, clàr! Bilela ca pude nem antrà na Hotel, q'cé corr q'él tinha lugod, so porq'él nñera turista.

Turista ta vivé nun cirq fchod, sempr cumpanho pa guia stranger, inda por cima, q'senha q'és ta dàz na cés pais, d'dondé q'és ta bem, pàs comprà tud dentr d'hotel.

Sobretud és catém, assim, ninhum contact q'populaçon, e aqél dnher ta circulà so là dent! Ondé benefiç?! Ondé vantaja pa POV d'TERRA?!

Qél cosa revoltà Bilela tont, q'él mà Terenç, tchgà na Sãocent, és pdi orda na pliça, és fchà dos rua (rua d'Murguin e rua d'Cràca) és dà un grand cmida d'Onj, q'catchupa à vontade, q'atum, grogue e tud o qés pud.

Anton és dzé cés POV: - nos, nos é emigrant e sempre no manté, e no ta continuà ta manté, nos gent na nos Terra e sempre q'no ta podé no mandà pa dà traboi, na nos casa.

No ta bem cmé qél catchupa, li ma bsot e bibé qél bon grogue, prop sparajod. No ca mistid nem fita, nem senha. No ta contactà, no ta vivé nos q'nos e s'no trà nos buff, no ta tchérel nos méz.

Q'é nos é q'é CRIOL!!! Por iss, no ta méréçé, ser tratod comme dev ser e ter direit a màs regalia q'stranger na nos prop TERRA CAB VERD.

Assim, no ta spérà, cma na 2006 q'Govern q'sbi na PODER, ta tem màs cuidod na tud éch cosa e na un politica, d'maior interéss pa emigraçon q'té hoje nunca tive.

Porq emigrant é q'tem féte e ta continuà ta fazé tud pa cé Terra! Q'é Criol é orgulhose, fiel a cé Terra Cab Verd, a cés gent e sobretud un BON PATRIOTA!!!


Zizm Figuera (José Figueira, júnior)

V O L T A R