DJASAL NHA TERRA - ONES 1950/1970


Dspos daqél saga, d'sétmo one d'Liceu, chéi d'vontad d'bà studàba direito, mà na impussiblidad, d'pai mandom. Anton un gàj q'dzàsset one e jà q'barba ta parcé na roste, ca podia fcà màs là na casa, qé un capoera, ca podé tem dos Gòl, qontàmà très.

Moda un dzé, na un sturinha anterior, dspos daqél dspida q'màlta fazem là na Nha Clàra, mãe d'Djunga mà Zabel, là na Rbera Bote, feijoada q'pé d'tchuck, q'Cacoi mà Liz cabel, Jon PopSéq e tud qél màlta juntod, ta cantà.

Q'té hoj, fcàm gravòd q'tristeza e ligria na nha curaçon, mod ter d'tchà, tont amig pa tràs, na tchon d'nha Ilha, Sãocent.

Là un tive q'fazé nha malitinha e parti pa DjaSal, pa grand tristèza d'nha Mãe, rmons e amigs, bà pscà vida. Un falà mà Herculano Vieira, nha vzim e amig,natural d'Bobista, rmon d'Leticia e Wao tambem nhas colèga e cumpanher d'brincadera, d'nos rua d'San-Jon, q'na épca era capton d' Neptuno(barco de cabotagem).

Assim, dspos d'nos brèv conversa na ruspeit, olim imbarcod na Neptuno, naqél célbre madrugàda d'16 de junh d'1957, dstinaçon DjaSal. Cstumod d'mar e mei marinher, viàja corré dritim sem problema.

Tchgàda na Djasal, no dia siguint, qé no panhà mar pa camin un gzinha brob, d'madrugàda na Port d' Palmera, mar manzim moda azéte, inda un fcà na bord, té dàtard qé Capton Herculano, cuvdàm qél bom arroz q'fàba q'scabèche d'plombèta… un maravilha! Dspos, sbida na corr d'Aeroport, pa Spargos, primer contact q'màlta d'Service d'Meteorologia.

Tud màlta màs bédje q'mi, mà màlta fixe e porreir sem igual, té cert pont, q'fazé papel d'rmon màs bédje e q'un dévé tont: Màrio Rodrigues, (Mayuca d'Nho Iszé Teresa) nha tutor; Reinaldo Evora(Ti Rei) o incansàvel; Luiz Olavo (Ti Liz ) o matemàtico; Celso Estrela (o voleybulista) q'butzàm d'Tip Top; Agostinho Fortes (Guyùras), conselhador.

Màlta d'Nha geraçon, q'un incotrà là, jà isntalod là ta stagià: Antonio Estrela (Toya); Teodorico José Neves (Teodorico d'Nho Iszé Niclàu) licenciado em tocar a grafonola; Quirino Spencer Lopes(Quinca); Vicente Dias(Tico) etc…

Tud màlta jovem, q'bédj jà instalod na Pavilhão Maravilha, q'divia ser considerod patrimonio Nacional, mod tont gent q'passà pra là e q'rancà q'vida.

Nñera so por iss, cma tud qem q'tàva tchegà d'ilhas pa imbarcà pa Stranger, no catàva nunca,tchàs drumi na bonq d'Aeroport. Tinha sempre un cultchon pa és là na Pavilhão Maravilha.

Un cosa q'chocàm, na Sal na épca, é q'és tàva tchmà tud gent Senhor, o q'na nha pont d'vista, e manera d'oià cosa era servilismo, criod paqél presença d'madrong, na Ilha.

Mi malta, pom nom d'Ti Figas o q'era màs cordial! Te hoj mi cés Ti Figas. Mi também, un tive nha quartim, q'tud ligria e bjofaria, d'jovem mnine d'Sãocent. Un tive log nha baptism, d'àga salgòd, naqél dia cun tchegà. Màlta ca dzém nada. Era cstum, d'tchà un gàj tmàss qél bonh. Un levà nha shampo, toàlha, sabon etc.

Tornera chèi d'barulh d'àga cun força d'gàita… puff, àga na corp, q 'shampo na cabeça… spont … ah ah ah!!! Aga salgod na tornera! Màlta séc russ d'riso, mi moda un got gélod, q'cabél tud spétod, ubrigod a bà log, pa Loja Nova, ondé q'un fazé cunheciment jà d'màlta, moda: Gastão, Chico, Carvalho, comprà, qél grrafon d'vint litr, d'àga doce, tu dés na goz q'mi! Ta dzém: jàz butzob?!

Na dia siguint, dspos d'começ d'stàgio, Chef Monteiro Correia, mandà dà nos un piquen avanç, pa q'un gàj, pudéss organizà cé vida. Pos là cumçà vida nova, nova vida, lonj d'tud gent. Bo so na MAR, ta navegà, dond q'bo tinha q'nadà moda tud gent!

Fazé bo cafizim plumanhà, almoç tàva bem d'casa, Dona Julia d' Senhor Augusto Tavares, trazido pa nos Teodoro, grand personagem, barredor d'zona d'Aeroport.

Cumpanher, q'gent cata podé sqcé. Dspos un fcàba ta cmé, qés cmidinha sabe da là d'casa d'Tchutcha(Margarida Spencer).

Tchùfti bo camisinha d'nylon q'tàva na moda. Lavà plumanhà bsti dàtard, calça cumprid so pa festa, qé màlta tàva usà màs era short, sapot q'méia pa mod reumatism na toq d'pé, mod qél humidad d'matà q'sempr tive na Ilha.

Naqél temp, DjaSal tinha màs o menos oitcents pssoa na tud Ilha, so na Spargo nos era 200, na Aeroport e zona. Ondé q'tinha màs gent éra na Pedra d'Lum mod qél regim para-sclavagista, d'traboi d'panhà sal, na salina d'Salam, d'Desiré Bonafou.

Dspos d'tud éss, sondàja d'Ilha e d'organisaçon d'vida, q'durà quinze one na Dja Sal, moda tud ser human, q'olts e bochs. Cumçà qél verdader partcipaçon na méi, d'vida d'terra. Ondé q'nos tchà un bon trabòi e bons lembraça.

Un gàj cumçà ta tem amigs. Tud màlta fixe q'un ca podé sqçé nunca! Nhas ilustres amigs, moda Ginga, personàja q' tàva andà sempr dvidamente aplicado (tmador d'cé àgua) mà d'un intligencia, fora d'normal, polivalente, cun caligafia sem igual. Impregod d'Alfandga, mà tàva bà isdà Vàvà na correi na transmissdon, bon telegrafista d'TSF Basta él tàva salvà tud màlta, so q'MORSE … ._ ._.. (SAL)

Dspos bem qél grand partcipaçon na dsport. Un fui treinador d'Juventude grand equip, q'pa mod cé popularidad na Ilha, tàva lembràm, qél méi, d'Pov d'Mindlense na Sãocent, ondé cun fui criod.

Clàr q'màlta d'Atlético, elitista moda Académica na Sãocent, ca fcà mut content q'mi, mà nos era so rivàis, mà non inimigs. Grand actividad dsportiva na Ilha! Tinha màs equipa na ruspeit: Palmeira, Pedra d'Lume, Santa Maria, tud és tàva dà cés best, na dsport d'Ilha caqés bon representant, moda Pedro Brito, Reinaldo Evora (Atlético), Bernardino d' Sr.Gastão (Palmeira), Maruca Lobo (Pedra d'Lume), Agustinho d'Chicho d'Fanga (Santa Maria).

Juventud, d'Manin d'Senhor Toi Pedro, grand equip q'un fui treinador e q'bons resultod. Equipa formod so d'màlta, q'un ca podé tchà pa tràs, na nha Stora qé no fazé part, d'vida d'cumpanher: Tomàz Palavra e Carèca (guarda redes) Simão, Oscar, Manel d'Aurora, Maninho e Alberto d'MãBia, Jonh d'Auxilia, Alberto Goto, Johnd'Lina, John d'Toi Pedro, Sança, John d'Obra, Afonso (Funtcin d'TiNina) e perdon pa qés q'un sqcé.

Pa'além, d'tud éch, actividad, d'traboi, dsport e ots cosa màs, tive na épca mil e un cosa d'vida, q'contçé, mà un gàj clàr q'cata podé brangi d'tud. Un cosa é cert, cma nos era grand part tud jovens, no tàva andà tud d'junt, e tinha un bon camaradàja na méi d'malta, entr màs bedj e màs nov.

Un ca ta sqçé qond un fazéba 18 one, q'Mayuca ofreçem, un livro d'iducaçon sexual, pruibid na Portugal, bind d'Brazil. Livr instructiv q'sirvim tchéu na nha vida d'hom. Na 1963, un antrà na PAIGC o q'era normal na épca. No fazéba bon traboi na Djasal, lançà panfletos d' propaganda na Priguiça, pro indpendecia d'Cab Verd/Guiné.

Traboi féte pa célula, bem organizod, q'se PIDE tàva panhà un, él ca tinha hipotse d'podé dnuncià ots, qé, él catàva conchés.
Saga ta continuà. Un casà na 1966, mi mà nha amjer Anita, no tive dos fidj, Jandira e Soraia, q'tud màlta, té inda ta lembrà pos no tchà sodad na Terra, qond no séi.

Na 1966, fundaçon d'Externato d'Aeroport d'Sal (jornal Artiletra N°43/44 (Março/Abril 2002) ondé q'stà, nom d'tud màlta fundador. Tud nos màlta, tive d'dà un contribut sério, e q'fui bem proveitod pa màlta studant. Un bon traboi, tchòd d'nos màlta fundador, pa nova geraçon e tita continuà!

Prova é q'hoj india quàz tud és tem bon situaçon na paìs e fora, q'é és também trabià bem e na seriedad. No criàba té un team d'futebol por nome de Externato q'dà q'fazé, qond no rancà. Pos era so malta jovem, q'perspectiva d'un Super team d'Futebol. Mà presson fui mut grand. No tive q'parà q'él.

Màlta studant d'Externato, moda: Alcides Spencer Brito (Tchinoa), Tuca Cabral, Basilio Mosso, Daniel(Scàpa), Raulinho e Julio Estrela, Daniel(Moq), Lélis, Luiz Antonio (Cruéla), Calò, ChiquinhoTomar, Madalena Tavares, Neusa, Juanita e màs e màs .

Fui uns one bem passdod, té qond un tive q'parti pamod politica. Nha grand amig e administrador d'DjaSal, na épca Joao Maximiano, alertom mode PIDE. Anton un gàj tive q'fuji sem cmida d'camin, qé snon PIDE tàva fazém tchorrésq. Aliàs, Estevão, màs cunhcid pa Stébinho, jogador d'Atlético e impregod d'correi, jà tinha mi dzid, q'PIDE tàva stoda ta abri nhas carta na correi.

Assim no tive q'bem imbora pa França. No ca ta sqcé nunca daqél solidariedad e morabeza d'tud qél pov d'Ortalã, q'no tàva dàs àga, q'era un problema na terra.

Pov d'Morro Curral ondé q'no tàva morà, Pov d'Priguiça, q'Rosa Bébela, porta voz e porta Bandera de Frente de Libertaçon Nacional d' Cab Verd. Clàr, q'néss Stora é so un sboç d'aqil q'no vivé, qé tem tont sturinha e peripécia q'fcà sem dzé, mà un ta promété, fazé màs un Stora sobr DjaSal nha Terra.

Qé faltà, qés jog d'Voley, là na Club d'Aeroprt, qés futebulim d'salon na comp d'patina, qés Stora sem fim daqés rivalidad, dsportiva. Sem sqçé, qél Taça Dr. Ramiro q'no ganhàba e bem, contra Santa Maria e aqél Clack q'no rancàba pa tud zona d'Aeroport, casa d' Dr.Ramiro, q'bà cabà na Priguiça là na Nho Taninho d'Bobista, q'un grand jantar.

Viva Djasal nha Terra…por li, por là Juventude ca brincadera…por li, por là Triquitric ta na Cadeia!!!


Zizim Figuera ( José Figueira, jùnior)

V O L T A R