SHIPCHANDLER E NEGOCIANT D'BAIA

Moda storia d'tud pov na Mund qél Baìa d'nos Port Grand d'Mindelo q'tà là, também tem mil e un stora d'céu p'éss mar aboche pa contà. Desd daqés temp d'carvoer, q'tàva passà tchéu dia fundeod na Baia ta scarregà carvon, q'éra pa fornécéba foguera daqés grand vapor d'passager moda Màla Real, Blue Star, Liberty Sheep e ots vapor d'carga q'tàva passà na nos Port d'Mindelo.

Gent podé dzé cma tud nos Ilha d'Cab Verd sobrevivé un dàta d'one gràças aqél Port d'Mar, q'cés condiçon dvera dvera mut special. Baìa quàz sem igual na Mund, mà mut mal proveitod na épca colonial e q'tud gent sabé. Basta recorré n'arquiv d'Alfandga, pa fazid un super Storic d'éss noss bon Port d'Mar.

Déss grand muviment d'port q'tàva tchà un troq valent na terra e q'tàva alimentà tchéu boca.Tinha também cé teatr d'dia a dia, em q'actores principal d'cena era tud qél pov, cada un na cé funçon e possiblidad q'Deus tchàl. Clàr, sem contà q'pescador, qé és tàva ocpà jà un zona grand, q'tàva bà d'Galé té Praia d'Bote ondé qés tàva rastà cés bote.Tinha qél ot zona d'Praia d'Bote, té qés càiz d'Alfandga, q'éra zona d'Comerciant d'Baia.

Néss zona, tinha dos catgoria d'Comerciant, uns era qél négoç normal d'comprà na bord pa vendé na terra tud o q'tàva dà dnher (madera, tinta, corda, cigorr, bibida e màs ots cosa). Ots era Shipchandler, tambem acçon d'compra e venda, mà és màs era pa forneceba vapor d'cmida fresq, p'às podia guentàba, qés viaja q'un vez tàva levà tchéu temp e catinha qés frigurif moda tem hoj india. Na méi déss grand familia, tinha tud aqél Mund important q'tàva gravita à volta uns d'ots.

Qond mi un ta dzé important é q'uns ca podia vivé sem ots. Ess pessoal era tud qél pov d'remador, stivador, mergulhador e qél pssoal fmnin, formod so paqés amjer valent, q'éra pai e mãe d'cés fidj. Tud és d'un grand importancia, naqél verdader scola d'vida d'nos suciadad, qé sem és nada càtàva andà, nem comerç, nem vapor tàva ser furnicid, etc.

Na méi d'tud éch muviment d'importancia d'un pov trabaiador, tà tinha sempr, pr'além d'cés trabòi sério e honest produzid, tinha sempr qés monzàda d'Storia d'vida d'méi d'Baia, pa fazé un gàj morré d'arri. Un ta cumçà p'uma boa, d'nos Dji d'Djisal (na Sãocent pert d'Wilson).

Tchgàba un dàta d'vapor, na Port d'Mindelo, qél dia pa tmà carvon e tud és q'pressa, pàs pudia cuntinuà cés rota. Anton qés homs q'tàva carregà carvon na lancha q'pà (un verdader trabòi d'forçod), pa dspos na bord ser carregòd pa lingàda na winch (matrial d'carga) pa porão d'vapor, bem sei d'poq!

Senhor Harris, infrontod caqél falta d'mon d'obra, mandà Dji récod, qé moda él tàva dzé, Dji era cé Best Man pàl béss dsinràscal, daqél situaçon. Mà nos Dji, q'jà tinha trabaiod pafronta e màs d'dzasséis hora, tàva prop down e cansod q'nem un tchuck.

Na méi daqél cancera d'gaita q'sone trapaiòd, él mandà dzé Senhor Harris, cma él tàva d'acord pa trabaià, mà a condiçon q'aqél VAPOR BESS TRANQAL NA CAMA ONDE QEL TAVA DETOD.

No dia siguint, qond él presentà log céd na porta d'Nacional pa trabòi, Sr.Harris récebel fui t'arri e dzél cma, além d'él ser cé amjor hom d'trabòi, inda por cima él éra intligent porqé desd q'él Harris tàva na Sãocent, nunca na cé vida un gàj fazél arri tont q'un tàl ideia!!!

Clàr q'tinha uns, q'cosa as vez tàva saìs mariod. Moda Djindjinha d'NhAntonha Tota, num dia d'mar olt, q'tud aqés shipchandler e négociant ta sperà vapor fundià na méi d'Baia, num gritaria de I SAY, pa podia tchmà atençon d'bord pa bote pa négoç.


Vapor fundiòd pa plot da barra (Pedro Tina, Toi Lùlù o Grigol), tud bot tàva rumà, pa incostàba na vapor e cumçà cés troca. Anton nos Djindjinha, imbalod na méi daqél barulh sqçé cma mar tàva olt, él ptà crock (guentador d'embarcaçon) na linha d'soldadura d'chàpa daqél Liberty Ship pa guentà bote.

Bem un vàga olt, dspos bot tchi, Senhor Djindjinha à rasca fcà spundrod naqél crock…pùff, cative ot soluçon snon q'dà na mar!!! Màs sustod du q'ot cosa, flizment él cative nada. Clàr caqél màlta, q'catàva perdoà nada, fcà log t'arri na goze.

Stora déch na méi d'Baia naqél temp éra quàz tud dia. Basta log q'vapor tàva séi e q'bots tàva bem pa terra rastà na praia d'bot. Gents tàva fcà ta sperà sempr qés pirràça d'méi d'Baia.

Nono mà Morna éra daqés ràça d'valent d'Ponta d'Praia, homs d'cés boxe q'mon crù q'tàva cstumà dà ingles pancada sem cmida d'camin, qé qés ingles tambem era pscarrùd e insurra. Ora éch dos cumpàd, un vez fazéba un grand négoç d'salsitcha na bord ,tão grand q'és catinha nem lugar pa po màs salsitch na bote.

Vapor quàz ta séi. Qés gàj d'bord, na pressa panhà qél rest d'un dàta d'salsitcha, és bà ta ptàs él na mar. Nono tchmà Flipe Pùpù mà Grol, q'tàva num ot bote pa dàs un help, qé dspos és tàva dàs cés part. Anton, éra salsitcha pa tud banda té na mar, qél ot bote cumçà ta panhàs sem prublema.

Moda és ta conta e parcé cma fui dvera. Nono q'ràiba d'un tubarunzim, q'tàva q'bocachéi d'cés salsitcha qéi na mar, él trà qél tubaron qél dàta d'salsitcha, em prig d'cé vida. Cumpàd Morna ca fcà content, él dzé Nono q'era pa él tchà prà là, mà Nono ca resignà. El parcé na boia q'cés salsitcha!!! Dspos parcé màs dos tubaron, mà jàl tinha sbid na bote.

Un cert dia, pa cinq hora d'plumanhà, tud aqés Shipchandler said na lorg daqél canal d'Sãocent, ta bà sperà vapor, pàs pudia panhàl e fornécél. Moda era d'cstum, tud és tinha cés cartunzin ondé q'bo tàva lé, escrit em inglés, Shipchandler na càpa, e por dent d'cartunzin tud cés produt qés podia fornécé pa bord (cabbage, lettuce, frozen beef, etc).

Tinha Shipchandler, cunchid e confirmod na terra moda Lopes e Madeira, Figueira & Cumpainha, Silva, Karantonis. Es tud na maior part tinha q'ser segurod na Loyd, Cumpainha d'Segur Inglés, ubrigod e impost pa inglés pàs pudia sirvi frota The Her Majesty The Queen.

Naqél lorg d'canal, qél muviment éra un verdader spétàcl. Porta voz na mon, lévod pa boca ta grità màs olt possivel:
- Captain I am Silva, ot Figueira, ot Lopes & Madeira O anton, és tàva ptà cartunzim dentr d'buz na convés d'vapor pàl pudia tchgàba na mon o d'Capton o d'Dspencer.

Vapor, un vez, panhod dspos na terra tinha qés amjer q'tàva dirigi tud qél trabòi d'matà e dpenà galinha, matà vaca, tchuck etc. D'Sintanton tàva bem tchéu produt fresq, moda coive, repolhe, tumate, laranja, banana e màs e màs.

Cma ca pudia tchà d'ser na méi déch Shipchandler tinha cés personàja d'Stora d'arri também. Un Senhor tchmod Tuquim, q'tinha uns déde d'mon moda un martilim d'bola e q'éra cunchid pa tambem pa Bob, tàva trabaià pa Silva.

Néss célbr dia, pa cinq hora d'plumanhà, él tinha saìd na lorg pa panhà un vapor daqés e pa fornécél. El ptà mon na cé Porta-Voz él pol na boca, qond él dà Capton fala pàl presentà cé pssoa e cé casa Silva, qél tàva trabià dàl un ataque de tosse, anton él fcà assim: - CPTAIN I AM… AH AH UH AH AH AH …TOSSE TOSSE E E MAS TOSSE Q'CATAVA CABÀ…

Vapor fundiod, panhod e furnicid pa Figueira & Cumpainha, Senhor Tuquim màs cunhicid pa Bob cuntinuà tud ta tossé! So màlta d'méi d'Baia tàva dzél CAPTAIN I AM… éra log mutiv pa STORA.
Assim fui, durant tchéu one sàga d'nos POV na vida d'Port Grand d'Mindelo e d'Sãocent Cab Verd.


Zizim Figuera (José Figueira, jùnior).

V O L T A R