BIDJIÇA E UMA MOSTRA CERTA

Un monzàda d'gent rinquiòd naqél porta d'barbaria d'Ti Plàçd, na rua d'Sanjon pert d'sindicat maritim, ta sisti qés dos motch valent ta guentà qél BROÇ d'FER jà tinha quàz un hora sem ninguém réià. Dsafiu q'posta postòd, uns pa Nho Muchim, d'Gstim Perera d'Tarrafal d'Mont Trigo (Sintanton), prim e amig d'Ti Plàçd, ots pa Jack d'Camila d'S.Pedro (Sãocent). Tud's dos, inda rapaz nov, homs d'excepçon, fort rij e valent, sem rival, cmid sem mrrinha, sem màmà léte run, té q'hoj india homs daqés là quàz jà catem màs, na nos terra.

Un one atràz, Nho Muchim mà Jack, homs d'un cone so, tinha fcòd impòt, dos à dos, naqél jog d'força. Anton, qél one là era dzimpòt val dos. Tud és homs d'mar ruspeitod na cés zona, pa mod cés speriença d'vida e também pa cés valentia.

DJo Ìa, sem cé nariz e q'cé voz fanhoz, stivador e personàja mindlense, bem cunchid na méi daqél pov, sobretud qond él tàva stod tmòd cé àga. Néss dia, él tàva série e él é q'tàva ta dirigi orqesta, moda mnin d'mandòd, ta bà, ta bem d'rua d'Matijim, sempr q'un garrafunzim d'cinq litr d'grogue pa vendé na sistencia, a qem q'tàva q'séd.

Jack mà Nho Muchim, clàr q'pa és grogue era d'graça, qé sistencia é q'tàva ta pagà! Cada un q'un mon marròd pa tràs, e qél ot mon, dòd qél garotch, ta tentà vrà cumpanher té incostà n'un daqés fàca afiòd, grandon, d'pescador, spétod drriba d'aqél mesa, na cada banda d'un cés broç. Un força d'matà, qés muscl salient saìd par fora pamod qél sforç! Qés gota d'àga d'suor ta tchìs pa testa aboch…

Djo Ìa é q'tàva ta cpà d'limpà Nho Muchim cés gota d'suor na testa mà naqél peitàça di aço chéi d'muscl. D'véz inquant, Djo tàva squàl un cupim d'grogue na guéla pa màtàl séde, dàl coràja e, cma grogue era bom, él tàva dzé q'era pa dàl màs força.

Daqél ot banda era Ferrera q'tàva ta cuidà d'cé cumpàd Jack mesma cosa moda Djo Ìa, tud's dos veteran d'sisti qés luta d'Broç D'Fer. Sisti era normal qé qés homs ca podia méxé, tàl era léi d'jog… era so guentà broç, qém pudéss à màs, té reià!!! Jàs tinha quebrob un mizinha d'madera plumanhà, d'tont sforç e força, anton és bà pscà un mesa d'fer là na Nha Joana Coronel, mandod pa Ti Plàçd.

Assim jog pud cuntinuà té tard na méi daqél calor. Mà na fim, Nho Muchim é q'ganhà qél Broç D'Fer, dspos daqél hora e meia d'sforç post na luta, dboch palma, suor e grogues. Clàr, moda d'cstum, qél pov pescador séi q'Nho Muchim n'andor qés cosa prop d'Sãocent d'un vez. Tudo héroi, seja él qem fosse e dondé qél béss, era sempre honrod caqél puda n' andor e rudiòd pa rua d'cidad d'Mindelo.

Lembràm so naqél isgador d'futbol d'Bathurst, hoj Banjul, capital d'Gambia, por nom d'Samba, q'pov também poba n'andor mod él q'naqél jog d'Selecção dvera tinha sid melhor do campo.

Mà néss Stora li, naqél tard, nos héroi fui Nho Muchim d'Gstim Perera, d'Tarrafal d'Montrigo (Sintanton). Cada un pagà cé posta e tud qél pov, d'poq a poq bà ta dsaparcé da là d'rua d'Sanjon e d'barbaria d'Ti Plaçd, és bà cuntinuà ta falà daqél Broç d'Fer q'tàva contçé so un vez pa one na tud qés Bar d'rua d'Canecadinha, também cunchid pa rua d'Matijim.

Ones bà ta passà, tont Nho Muchim cma Jack d'Camila, tud és homs famoz e valent cunchid na Sintanton mà Sãocent, idade bà ta antràz na corp, moda tud gent. Nho Muchim vrà pa Tarrafal, qé cé familia mandàl recòd cma tud gent, tàva ta bà sentà banca na Praia Formosa (Sud Este d'Sintanton) ondé q'aqél Liberty Ship Mercone, por nome de John Smestler, tinha incaiòd, carrégod d'midj brumédje, màs cunchid d'pov pa midj pantchera. Un verdader gloria q'céu mandà pa bem caabà, q'aqél falta q'Sintanton tàva e moda Nho Muchim dzé: - qél MOIA fui salvaçon daqél pov.

Jack d'Camila, dspos bem morré, interr fui grandioz e Nho Muchim, clàr q'ca faltà interr d'cé rival, mà sempr grand amig Jack! Tud fui mut triste! Assim, q'mort d'cé cumpanher bem fcà so él, Muchim daqél ràça d'gigant valent q'apsar d'idad catinha mut gent q'tàva tentà midi força mà EL.

Na Praia Formosa (Sintanton) nova vida vida nova… él mà cé familia e alguns cumpanher, era ptà réde, rudià mélon, po ta sécà pa bàss vendé na Port Nov,d spos Sãocent, enfim bscà vida. Midj tinha à vontad, assim tive gent q'morà là un data d'temp. Dspos és vrà ta dà fog na mélon (o q'sempr fui pruibid) porqé pesca jà tàva stod ta séi d'poq, pa gent dàlà cmé qontàmà pa mandàba pa Port-Nov/Sãocent.

Anton tinha uns rapaz nov q'tàva stod so ta covà Nho Muchim na cé idad, ta dzél cma jàl tàva bédj, qé és, és tàva dà fog na melon, dspos és tàva qéi na mar, q'chlàvàr (ridinha d'mon, piqnim, pa panhà péche na bòia o na currida), na méi d'sarda (tubarão) ta panhà melon, là paqés lo ,d'Baìa d'Poç Pau, ta dà pa valent sem ter cunchid qem q'era qél hom q'pudia ser cés pai e q'fui un daqés grand valent d'cé temp.

Nho Muchim,sempr q'cé calma d'hom valent, q'tinha cunfiança n'él méz. Tàva stod tud dia ta sismà, naqés insult daqés moç. Té q'un dia, moda pa dsafiu, él dzés cma un daqés dia él tàva ta bà pscà d'ràbàda (linha préparod pa panhà péche gross, isca normalment é métad d'un péche d'cabéça) naqél costa dàlà D'Ponta D'Tum (Tarrafal d'Sintanton) té Praia Formosa, pa oià, qzé qél tava ta bà panhà.

Pescà d'ràbada, naqél temp, nñera tud pescador q'sabia fazél, porqé s'tàva bem cosa gross na linha, un hom càmàda tinha q'tem tchéu força na broç, o q'pa Ti Muchim, méz q'idad, inda catinha péche q'tàva pol costa na tchon. Anton, él perguntà q'és rapaz nov q'tàva stòd so ta dà pa fort e sempr ta covàl na cé idad.

Qem cria bàss mà él?! Ninhun d'és ca scozé nem tive coràja! So cé subrim, q'era prindiz d'mar d'cé Ti Muchim e q'tinha so quinz one é cris bài. Ti Muchim ca dzé qés moç nada, mà na fund d'él méz él fcà fliz q'atitud d'cé subrim… so él dzél:bo, bo ta dà Hom!!! Qés moç, sub fcà, fui so na troça.

No dia siguint, d'madrugàda, Muchim mà cé subrim, pa proveità daqél bon briza d'sempr, d'plumanhà céd largà d'Praia Formosa pa Tarrafal na cé butim d'vela, pa bà bscàss alguns cosa q'és tinha falta e q'Vapurim d'Aga tàva cstumà trazé d'Sãocent. Sempr q'aqél ideia d'pesca d'ràbàda na cabeça, él bà pa camin ta splicà cé subrim cmanera q'cosa tàva ta bà ser o podia passà. Assim fui tchgà na Tarrafal, Muchim sirvi do q'és tinha falta, él po na bote, qé Vapurim d'Aga tinha tchgod d'note e assim, Toi jà tinha tud na cé lujinha qél tàva vendé qél pov pescador.

Dspos d'un vsita rapt na cé aldeia d'Gstim Perera, na casa d'alguns familia, q'ca pude bài pa Praia Formosa. El bà ter d'cé subrim Zac, q'él contà cé richa d'él, mà qéz bajufim q'fcà pra là naqél ot banda d'Ilha. Zac fcà prop zaròd q'tud aquil qé él tàva conché bem valentia d'cé tiu, anton él dzél: - o Ti Muchim, bocé ta prop q'sort, qé onte un panhà un chéréu (péche d'lorg) e un tita bà dà bocé metade pa qél ràbàda.

Ti Muchim preparà cé linha q'àràme prop pa guentà stocàda, d'força d'quàz té un baleia. El tchà cé subrim na Tarrafal na casa d'Zac. Anton él imbarcà él so, inda qél dia dàtàrd na cé butim pa Praia Formosa, cosa q'era cstum, qé él catinha med nem d'mar, nem d'nada. Mar tàva calm, moda azéte, él bà ta zingà q'cé rem pa tràz de bote, té ptàl fora d'Baia d'Tarrafal. Log qél somà na Ponta d'Tum, qél briza inchil véla d'cé bote e assim él pude sigui cé viàja tranquil. Jàl reà, cé linha d'pesca na mar caqél ràbàda daqél metàd péche (chéréu) q'Zac tinha él dod.

Dspos d'uns hora d'viàja, qond él somà na ponta d'Baia d'Poç Pàu, jà ta oià qés luz d'Sãocent e alguns luz d'cafòtch naqés praia là pert, d'gent ta panhà carangéj pa isca. Dràpent, cé bote fui sucdid pa un violent força ta bem d'mar. El dzé, Senhor Deus qziiss?!

Anton cma inda era luscfusc, él cunsigui oià qél péche grandon q'tinha cmid na cé ràbàda, saltà fora d'àga, sticà cé linha, corré, corré, tornà corré. Ti Muchim largà tud él ptà mon na cé linha, él bem dà qél péche luta… tchàl corré, guentàl pa cansàl nun luta d'mort.

Assim fui durant uns hora valent, té q'Ti Muchim cunsigui dominà qél Péche Vela d'quàz trés metr d'cumprid e quàz uns 150/200 kil. Dspos d'cansàl, él trazél na borda d'bote, moda qond él tàva panhà atum na lorg, él dàl un rbencàda d'pàu na cabeça.

Qél péche jà mort, él màrràl na popa d'bote, mà tchòd él dentr d'mar, qé él era mut grand. Assim, él pude cuntinuà cé viàja pa Praia Formosa, embora él tivéss perdid tchéu temp! Mà sustfaçon era grande, inda por cima él tàva ta bà mostrà q'és muçim bajof q'tàva stod ta otchàl bedj, qem q'era MUCHIM D'GSTIM PERERA!

Viàja cuntinuà, mà pa camin tubaron proveitador otchà qél péche marròd, presa fàcil, anton és tàva bem,és tàva trà cada nòc. Ti Muchim, num luta e angustia d'matà,t àva dà tubaron q'rém, mà nada, és tàva bà, és tàva tornà bem… assim fui tud qél viàja té tchgà na Praia Formosa. El tchgàba, él rastà cé bote très quart na praia, él so, jà d'nutinha.

El largà pa cé casa ter d'cé familia e levàs du qél tinha trazid d'Tarrafal d'Monte Trigo, mà él ca dzé un palavra sobr o q'tinha passòd mà él naqél viàja…

Anton, no dia siguint plumanhà log cédim, Ti Muchim inda détod, q'corp tud stortégòd daqél luta d'véspra, qé idad ca ta perdoà e BIDJIÇA E UMA MOSTRA CERTA… uvi qél alvaroç e grit d'spont na praia d'tud qél pov pescador, nov q' bédje tud trançod, d'oià q'admiraçon qél spegon mà qél cabeça daqél grand péche, q'tubaron inda tchà qél Hom d'Força, d'un cone so e rsupeitod, q'era Muchim d'Gstim Perera, d'Tarrafal d'Monte Trigo e d'Sintanton.


Zizim Figuera (José Figuera,jùnior)

V O L T A R