CARNAVAL D'INTINTAÇON D'1958, ROSA CRUCUNDINHA RAINHA D'UN DIA

Uli nos ta tchgà naqél quàdra, q'tud one, no ca podé sqçé, nem tchà d'falà, qond més d'Fevrér,t'antrà. Moda nos tud sabé e él ta na sang é qél més prop d'festéjà qél Carnaval d'Intintaçon (20 d'Fevrér dia d'Intrude) là na Tapadinha... oh, bzot sculpàm là na tchon Mindelo, d'Sãocent-CabVerd, moda tradiçon sempr mandà dés q'un conché nha nome.

Ver é oià qél força d'seriédad e incumbència q'tud qél Pov Mindlense, sempr po e tmà na préparaçon d'cé Carnaval.

Log naqés dos o très Sòbd mà Dming o màs antes d'Carnaval cumçà, jà tàva parcé na rua alguns mascrinha ta nimà ambient. Tàva tem qés ensài d'Grup q'cés cantiga d'scola d'samba naqés quintàlona q'porta fchòd pa ca tchà ségréd, séi da là dentr e tchgàss n'uvid d'Grup rivàl, pa surpeza e amjor préparasse cés dsfile.

Também tinha qés bòie q'jà tàva stòd marcòd là na Lomb na Djàco, na Monte là na Iszé d'Canda, mà Jon Tulintine, q'tàva cumçà e po nos Mindelo nimòd pa tud banda, num fulia d'musca mà cores, q' cé festa d' Carnaval num sabura sem iguàl.

Cesària, na cé cantiga qél ta cantà, ta dzé cma Sãocent é um Brazilim, mà mi, Zizim d'Figuera ,un ta dzé cma Brazil é q'é un Sãocintim e un tem nhas razon pa dzél porqé Carnaval moda storia de Cavaquim passà pa nos primer, antes d'tchgà na Brazil. Embora un sabé cma entr nos Pov mà t'céus ta ixisti un grand similitude culturàl.

Mut gent podé perguntà pamod qem q'un tita dzé assim?! E q'mim é d'un geraçon em q'tud cosa era féte dboch d'pobreza, mà chéi d'AMOR. Sobretud,pa qél COSA q'tàva fazid na nos terra e q'nunca tchà d'idenficà nos, mà nos Carnaval Spontaneo e cem por cent cabverdiano.

Hoj india tud é basiòd na dnher, trust, comerç, importaçon bind té d'Brazil, gastòd mil furtuna na bstimenta e q'cada dia vida cada vez màs còr. Nhas gent pa qzé tont LUXE?! Samba Tropical / Maravilhas do Espaço / Flores d'Alecrim / Sonhos Sem Limite etc…

Un sabé q 'gent ca podé ività progréss, mà no procurà vivé na nos simplicidad, sem mania d'isgà qél comparaçon d'Rã mà Boi… E mbora Carnaval é Carnaval e q'tud cosa ta cabà na quarta-fera, moda ta dzé Vinicius di Morais.

Pa quem q'inda ta lembrà e pa qem q'ca nascé na nos épca, mensagem tita bài li néss Storinha, so pa oià e lembrà qé Récordà é Vivé cma Mindelo d'Sãocent e cé Carnaval, na Mundo moda él é so él e catém dos!!! Na nha temp, qem sempr tàva abri qél nos Carnaval Simples e Spontaneo, na épca era qél màscra por nom d'CHIMY-BOI.

Màscra tipico Midlense, q'hoj india té un ca sabé s'él t'ixisti…màscra q'dos grand tchiff na cabèça ta imità un BOI, q'un grand crucunda na cé costa, marròd un corda na cabèça, guiòd pa ote cumpanher q'tàva fingi, dàl d'pàu na costa e és tàva bài ta corré pa rua d'Mindelo num fulia sem fim, nem limit.

Anton, tud Pov tinha med d'CHIMY-BOI, qé él tàva corré tràs d'gent, cercà gent, po gent na paréd na méi daqés dos tchiffona, mà sem maldàd, pa Pov ptàs qél cinq ston na cés caniquinha, pàs podia bàss tmà qél gruguim pa qentà corp e cuntinuà cés currida naqél nimaçon… d'gent ta corré, ta grità: uli CHIMY-BOI…

Log q'Carnaval era lançòd, cosa tàva cumçà ta fcà cada vez màs sério. Assim, Storia d'nos Carnaval, jà na temp intig, na nha temp e na cuntinuidad, tàva rancà q'força dia d'Intrude, q'aqés BLOQ, moda tita bem sigui… mà so q'li na Storia d'Carnaval d'éss one d'1958, acrtiz principal fui nos Rosa Crucundinha…

Flor Azùl, Juvenil, Jùnior,Vindos D'Orient rancà q'cés bloq naqél dia d'Intrud, sempr q'aqél força e spérança d'matà, pa oià qem q'tàva fcà na primer lugar, màs pa Orgulh D'Grup do q'pa qél invlope d'prémio,qés tàva dà na fim!

Qés scola samba, bem treinòd e organizòd pa qés màlta fixe, moda Ti Goi Caràca, Juvino Sena, Manilim Kips, Funfa, Artur Box e tud qés otes, q'un catita lembrà q'apsar d'tud miséria d'nos terra, tàva fazé daqél Carnaval d'Sãocent… UN VERDADER MARAVILHA.

Naqél temp d'Viola e Biq, em q'tud era natural e nada éléctric, o seja na temp q'moda Ti Goi Càràca, tàva grità, em pleno dlirio musicàl, na tocatina d'sàla d'bòi q sé vujinha q'nos tud tàva conché: - Tchà Jàzz…Tchà Jàzz…Tchà Jàzz…

Anton, qel tocador d'bataria, moda Ude, tàva fazé falà qél Jàzz…naqél ritm du Diàb calorent… d'panhà li, ptà por là, (Stàcàto) q'tud qél pov ta sùqdi, dançà e suà té manché.

Também tinha qés grup bind d'fràlda d'Mindelo, sem igual e sem rival, prop festéjador d'Carnaval, q'tàva bem inchi nos rua, pa ligria d'nos tud, mnin q'gent grand, tud trançòd naqél Bacanàl!

Cmanera q'no podé sqçé nos famoz, grand e popular Grup Mandinga d'Capot mà Djé, bind d'Montssusség, tud pintòd d'prêt q'aqés pininha na cabeça e qés sainha tanga féte d'corda, mà flàça, cumpnhòd pa Chimyboi, pa diante q'cés dos tchifona, t'abri camim pàs podia passà qé pov tàva cercàs e catàva tchàs passà, mod qél show qés tàva dà na rua!!!

Tràz d'és ta cumpanhàs, tàva bem qél grupim d'bantche, cavaquim, viola d'dez corda, violon, pander té cuìca, na son daqél muzguinha tradicional, prop sabim d'nos terra Sãocent, q'é so d'nossa d'tud temp e q'nos tud ta conché: - oh mascrinha… oh mascrinha….. mascrinha d'cù pélod !!! Elod… élod… élod!!! Elod…élod…élod! P'àz Pompa… p'àz Pomba… p'àz Pomba…catém batata!!! Un ta bà nha camin das Pomba … qé às Pomba catém arroz!

Siguid daqél barùlh d'spàda d'fer, rastod na tchon pa Grand Chef Capot mà Djé, na cés duél e cés grit: - d' arrrdààà…arrdààà…arrdààà…q'tàva po tud gent mnin, q'gent grand, med trançod d'curusidad, tà saltà nun verdader dlirio Carnavalesq! Dspos era qél dà cumpaner d'farinha té psù! Tud gent sabia, mà na méi daqél ingrénàja, ningém catàva fazé cuidod, nem dà fé!

Tud one era e un ta otchà q'té inda hoj tug gent bà q'tchgà éss épca, ta tchà levà naqél vàga d'fulia e ligria prop d'nos Carnaval d'Intintaçon. Moda un dzé antes so q'agora tchéu cosa dévé ter mudòd!

No entant, na tud Carnaval d'tud temp, sempr tive e tem un Storia q'ta marcà cé passàja. Assim pa lembrança, uli un q'marcà naqél one d'1958 e q'fcà na Stora!!! Qél one là, parcé um Bloq surpeza q'ninguém tàva ta spérà, por nom d': - Do-Di-Do-Do-Di-Quà…Pàràfù…Di Polégà…criòd pa Portela, Tchalense, Lexandre d'Nho Toi LùLù, MaikaBarronq, Muchim d'Faria, Hilas Miranda e tchéu ots màlta fixe…

Cés RAINHA, q'croa na cabeça, sentòd nun cadera drriba dum padiòla puste n'andor, s'un perguntàba bzot. Bucis càtàva duvnhà quem era…àpoj nñera nem màs nem mens q'nos ROSA CRUCUNDINHA, q'cé 1m30 (um metr e trinta) d'altura, tud fliz d'cé vida!!!

Grup Do-Di-Do continuà cé marcha q'Tonyzona ta tocà qél tamborona, pa diant, sempr ta grità: - Do-Di-Do-Do-Di-Quà…Pàràfu Di Polégà… yù péré vint milré…

Rosa, tud bàjòfa ta çànà gent, apsar d'cé tamonh, q'cés gritim d'amjer, mà fort dàlà d'olt d'cé pédestal: - d' O Mniz Ulim Li!!! Hoj mi é q'é RAINHA q' certèza!!!

No dà uns dàta volta tràz d'és, té q'no tchgà là pa lòde d'praçinha d'Doutor Régàla e padaria d'NhoAntone Djudjim, là na Canalim, pert d'casa d'Rosa! Naqél dia, s'tchon tàva abri, Rosa catàva antrà, nem qébé là dentr, porq d'véz enquant, cma él tàva na cé zona pa dà show, él tàva grità pa assistencia: - ninguém é bédj pa furtuna, Hoj mi é qé RAINHA…q'certeza q'firmeza!!!

Q' tud aqél Pov ta tocàl pàlma e t'apoiàl… pàlma e màs pàlma, qé là era cé rua cé casa, cé zona e cé grand upurtinadad nun dia daqél!!! Mà show, inflizment ca durà mut qé uns vzim d'céu, bem ta corré bem dzél: - jà bo oià?! Stora déss Carnaval d' Intintaçon, bo séi, na bo BLOQ d' Do-Di-Do, sabe d'mund, mà bo tchà porta d' bo casa abert, tud bos galinha jà séi pa rua!!!

Cuitàda, cés galinha é q'era cé subrvivencia, q' aqés ov q' és tàva po tud dia e qél tàva bà vendé, na porta d' plurim d'virdura. Assim q'aqél màu nuticia, él vrà d'tud cor, quàz q'él tàva, dà um ATAC… anton, chéi d'ràiba e tristeza, él sbi na cé cadera,ondé q' uns hora antes él era RAINHA. El abri cé pit, q'sempr él tinha na voz, dà cobri fàla d'tud gent,q'tàva là naqél lorg.

El grità: - o Deus, o Deus, s' un ca otchà nhas galinha?! Snhor CARNVAL é q' tita bà pagàm és…tud!!!

Basta tud gent largà t'arri, mà nos Rosa, squà d'cabèça, ela q'tinha uns minute antes tàva tud fliz, vrà màu d'mund e po ta scompo qél BLOQ e tud gent q'tàva là na cé rua. El largà pa cé casa e él ca otchà cés galinha… un dsuzpér, trançòd d' un tristeza bem grand.

Mà na fim d'cé Storia, él é q' bem fcà ta ganhà qé Portela, tud qés moç, mà tud qél POV d'BON CORAçON q' tàva conché vida d' Rosa, mà qés ov, q'cés galinha, tàva pol. Assim, és juntà, és bài na dia siguint levàl très galinha, cumpanhòd pa un Gòl d'pscoç pelòde!

Dà Rosa vrà oi azùl qond él oiàz tchgà! El fcà tão content e chéi d'emução q'él dzés: - o mniz ubrigada…muit ubrigada, mil véz! Q'éss gràça q' un tinha, d' tem um Gòl d'pscoç pelòd… hoj jà bzot fazé ROSA prop sabe e jà q'é assim, antonviva éss CRNAVAL D'INTINTAçON.. e one q'ta bem, un ta stòd, pront pa ote se Deus quizer!!!


Zizim Figuera (José Figueira, jùnior)       

V o l t a r