FUTEBÔLE - QÉS JÔGUE D'SIGÛNDA (RSÊRVA) D'UN VÊS (ÔNES 1950/1960)


Naqêl têmp là sim, q'prâticà despôrte, sobretûde futebôle, na tchon d'Mindelo-Soncent Cab Verd era fête q'brîu na côrpe e grânde amôr pa camisôla, côsa q'tàva mânté tud qél jûventûde d'nôs terra, num môral dêsportîva ôlte e fôrte, tônte na fîdje d'pobrêza, cma pa qem q'tinha sé três por dia garantîde.

Êss moral tàva dàs qél fôrça pa pôpà sés fîsique, fâstàz d'tud spêç d'vîce q'hôje india t'ixisti néss Mûnde, q'na nôs temp nem nô ca tàva uvi falà.

Tchà falà qem q'crê, mà pa nôs naqel êpca, mensâja d'hôme fôrte, na côrpe fôrte, fui sempr bem passôde, d'màs bêdje pa màs nôv, na rûspêit e q'adimraçôn.

Qél pôpança era quâz môda, um cosa sagrôde e sem ninguém dzê cûmpanher nada, qé él jûgador sabia cma tud dia Dmîngue d'Mari Santîssma, él tinha q'bà dà sés best, diânte tud sé pov, q'tàva bà ôial t'izgà, là na Stadium d'Funtinha.

Num stôra d'éss li, um ca pûdia tchà passà sem falà daqel pâpél impôrtante, chéi força, q'amdjêr tive d'prêstà na dêsporte de nôs terra. Isto é, na tude sé xtênçon e variâdade.

Ca tinha mâqna d'lâvà rôpa, mà tinha tchûftîda na sûrradêra, ca tinha fêrr d'îngomà îlétrico, mà tinha qés fêr d'ingomà, prôp d'terra, qentâda na carvôn, fête là na fêrraria d'Jon Flinêr pa qés grând artista, môda Màika Barrônque e Cª Limîtâda.

Na jôgue d'cricket, desd'temp d'Salina/Tchã d'Monssussêg/Tchã d'Cricket na Tchã d'Licrim, qél hora d'Tea Time, também era cosa bem organizôde pa âmdjers d'nos terra.

Tud éch mânssàda, mà trabôie d'prêparaçon d'equipamênte (lavà, ramêndà, cozé, lizà) era pa conta d'mãe, rman, piqêna ô âmîga d'câda jugadôr.

Cosa fête q'aqél amôr, sô p'és pudia bà oiàba q'orgûlhe qél fîdje d'terra, ta brilhà, bem equipôde, na dia e hôra d'entrâ naqel cômpe d'futebôle, dia Dmîngue, ô plumânhà naqés jôgue d'Sigûnda, também tchmôde Rsêrva, ô dâtard, na jôgue d'Primêra.

Li, hôje um tita bem fâlà bzôte daqés Jogûe d'Sigûnda, plumânhà e sé impôrtancia na prêparaçon d'jûgador q'despôs tàva passà pa Primêra, o q'nem sempr era côsa fàcil, qé pa izgâba na Primêra, naqél temp, um hôme tinha q'ser dvera prôp bôm. Mà pa isso, jà era tud um ôte stôra.

Tud aqês equipe d'terra d'um vêz, d'gêraçon pa gêraçon, q'fui tchéu e q'sempre bà ta passà, tàva cstûmà tem, bons team d'Sigunda (Rsêrva).

Ondé q'rivâliddade, bzôte podê crêditâm, era dvera prôp fôrte e chéi d'âlma na Cômpe d'Jôgue, tmôde a sêrio, tchéu vêz té màs sâbe, q'alguns jôgue d'Primêra.

Um tchgà cônché, inda mnîne, alguns bons team d'Sigunda daqés gênte màs antigue q'mim, tônte na Mindlense, ondé q'um nâscé crià, cma n'Académica, Derby, Castilho, Amarante.

Shell também tive Sigunda, mà és é dum geraçon màs rêcent. Moda dêvé ter tîde Sigunda d'Sporting d'Soncent, qé és também tive um Primera famôze, mà d'sés Sigunda nunca um uvi falà.

Alguns nôme e îmagem, ta bem sempr n'idêia, daqés Team Sigunda antigue de nôs Midelense: Gröll, Tchûtche (guarda-redes), Djon d'Mômoque, Jack d'Pântcha, Tâlona (jûgador cunchîde pa nunca chujà sé equipe durânte mâtch), Tiàta e màs ôtes.

D'Académica tinha:Jorge Vûginha, Humberto (Pàu d'Spinhêra) Bernardo Strêla, Djosa Marques, Donaldo Wahnon (guarda redes), Djosa Pacutim etc. Pa qés ôtes equipe (Amarante, Castilho, Derby), bzôte sculpàm, um tem um dàta d'jûgador na cabeça, assim lista tàva ta bem ser grande e papêl ca tàva tchgà… Assim ta fcà p'um ôte stora.

Ess li, jà na nha temp em q'tinha qél rivalîdade daqés q'fui tchéu temp, dôs amdjôres Sigunda d'Mindelo (basta um tàva ganhà um ône, qél ôte na ôte) cma ca pudia tchàba ser Mindelense e Académica (cunchîde pa Briôsa, nome pûste pa Nha Candinha d'rua da Luz, amdjêr d'sés mâxima).

A Briôsa (Académica do Mindelo) q'sés passaginhaz'à Micà, criôde pa Carlos d'Neza mà Humberto Elisio (Nûnûna d'Pàpà Damata) q'tàva cré vrà qés adversàrio, dôde, q'sés finta, na terrêne d'Cômpe d'Jôgue là na Stadium da Funtinha.

Cosa qês tàva fazé, tchéu, mà menos q'jûgador d'Mindlense, q'nunca tàva tchàs aplicà qél jôgue là, môde qél grânde rivalidade na fôrma d'ser màs bom e qél força combatîva d'um Lião, chéi d'ênergia, môda Antone d'Nha Sâncha q'tàva tradûzi qél spîrt d'cômbate, prope d'jûgador d'Mindlense.

Ech jôgue d'Sigunda, marcà tchéu d'nos na nôs épca, qé pr'além s'ser um terrêno xprimêntal d'jûgador, moda um izâme d'pàssaja pa Primera, era também um bom lugar d'passà temp.

Inda um ta lembrà, mi ma nha vzim, Alexandre Correia, tuds'dôs amîgue d'infancia e d'despôrte, no ca tàva faltà um sô daqés juguinha spectacle d'Sigunda, tônte cma spêctador, cma jûgador.

Tà tinha bons jôgue, mà também tà tinha cada Palhaçàda e côsa d'fazé gent morré d'arri, ca tàva cabà… Ei, nôs também nô gozà q'màlta d'jôgue, mà também nô tàva tmà nôs parte, qônde nô tàva izgà.

Ambiênte era sabim d'mundê, qé tà tinha sempr qés personàja cunchîde d'assitência q'tava bà pra là, sô p'animà lugar môda: Mateus Tchâina (q'Deus dal Céu), Afonso Coronel (chêf d'buzôde d'bancada, q'tàva pô tud gent nôme), Manê Canhôta, Colitio, Jon d'Arrûda (cunchîde pa Duralex, nome d'un côla q'tinha naqél temp) e ôtes e màs ôtes…

Ech animadôr, tàva pô tud gênte pa fcàba bem despôste, pa qés jôgue d'Primera d'dâtard, môde sés actuçôn na cena daqél têatre pôpular.

Tud és côsa tàva cônteçé na temp daqés Campiônat d'Club Local: Mindelense, Derby, Académica, Amarante, Castilho e Shell.

Moda um dzé e um ta tornà dzé, qés jôgue d'Sigunda tinha um sabôr special, môde sés pirràça e tàva sirvi, na seriâdade pa xprimentà jûgador pa pûdia linhàs, um dia, n'êquipe d'Primera.

Assim, tud gênte q'él fosse azêlha ô bûnzim, tinha dirêit d'xprimentà sé sôrte e d'isgà sé fûtebulim, tranqûile e sem problêma, qé na Sigunda tà tinha lugar pa tud gênte.

Fui pêna, és ter cabôde q'él, pôs era côsa mûte divertîde e ûtil q'tàva pô tud jovem ta vivé, num spéç d'alerta dêsportiva, q'tàva contribûi a evitàz d'fazêba asnêra e sigui pa màu câmin. Pôs, dêsporte sempre fui bom pa tûde gênte.

D'éss bôa mêntalidade dêspotiva d'um vêz, em q'mensagem fui bem passôde d'màs bêdje pa màs nôv e da gràça.

Qé naqel temp là, ca tinha tchéu dnhêr, nem ixigência, moda tem hôje em dia, e portânte, saìba bons jûgadores q'fcà nome na Storia de Cab Verd môda: Tôinga, Tôi d'Câcài, Blâda, Tâi, Tôva, Elisio Barreira, Ibrâltino, Djôbla, sem ca sqçé d'contà aqés d'vêlha guarda: Mané Prêt, Lêla d'Raùl, Lêla d'Panan, Tatôche e Tony d'Picarone, màs qés guarda-rêdes q'fcà na stora: Nitô, Pântchibex, Trocate, Jûle d'Nina (tchmôde Jul'Aranha), Nhé d'Bilâus, John d'Derby, Cûrûka, Dui (Matà Tchuk Fûsque), etc. Sorry, lista é tão grand q'um hôme ca ta podê brângis tud!

Nôrmalment, era dôs Jôgue d'Sigunda tud dia Dmîngue. Es tàva cûmçà pa 9 hora té 9h45, siguid d'10 minûte d'intêrvale, tchpàda qél puntinha d'larânja, qônde tinha, e tornà pegà ta isgà, pa 9h55 até 10h40.

Porqé dêspos, lôg ta tinha qél sigund jogue, q'tinha d'cabà pa 13h00 e tinha sé razon. Lôg q'jôgue d'Sigunda tàva cabà, anton Vénôce, responsàvel d'Cômpe d'Jôgue, q'tàva tmà sé trabôie a sêrio e q'razon.

Pa dêpressa, tàva pô nôs tud na rua, q'era pa él, mà sés gênte, pûdéss tornà marcà qél Cômpe d'Jôgue d'Stadium d'Fûntinha pa môde qés jôgue d'Fûtebole d'Primera, dâ tarde.

Sabura daqés jôgue d'Sigunda plumanhà é q'és tinha sés crack, sés fun, mà sés herôi. Assim, bô tinha uns exêmplar d'jûgador corrêcto, môda Vîrgil d'Mari Calachinha, q'nunca qriz trocà sé lugar d'Captôn d'nos Team d'Sigunda, pa um lugar na primera d'Mindlense. Porqé él tchgà dzê nos q'él tàva gostà tchéu d'malta d'sé Team.

Qél bûzôde d'Afônse Corônel, q'tàva isgà também mà sé prazer, éra pô tu gênte nome, naqél Cômpe d'Jôgue… El é q'tchgà q'pô Liz nome d'Cabêl! Porqé Sr. Liz tàva bà isgà q'cabêl sempr bem pintiôde, dôde dez stôn d'vasêlina e cinque stôn (dnhêr ântigue) d'purfûme d'caniquinha, là d'drogaria d'Djadjan.

El tàva tchêré tão sâbe q'él tàva té dôgà jûgador, durânte match, dentr d'Compe. Cma sempre él subsaì pa môde sé cabêl, q'él ta tinha bem pintiadim.

Anton, tud gent fcà ta tchmàl Liz Cabél!

Dûrante jugàda, naqel bancàda intêr, bo tàva uvi càda cûmentar mà grîte, q'era màs um spétâcle d'tîatre, q'tàva cabà sempr q'pâlma mà rizâràda du q'oià qél fûtebole.

Era ârri, ârri pa cagà, té q'tud maldâde d'Mûnde, tàva bà naqél rizàrada, té um hôme fcà bem dêspostê pa qél jogue d'Primera dà tarde.

Na bancâda,t ud màlta tàva grità! Mnin q'gênte grand, qônde és tà tmà um cuitôde conta d'làmpta, confôrme jugàda, era tud gent djunte ta grità: - boa câbél… antrà câbél… saì câbel… cuidôde cabél! Era môda um tîatre q'tud pôv tà cumpanhà qel rîtme, daqel clâck siguîde sempre d'rizàràda q'pâlma… e màs pâlma, pa nimà âmbiente.

Afônse Coronél é q'bûtzàba qel "Asa môrta d'Amarante" q'fcà na storia d'linha d'frênte d'fûtebole d'Soncent, compôste d'Jack d'Bêta, Lulu Fragoso, Pàràquêda e Jôn Gurdim.

Smême assim, és fui Campião dos ône siguîde, qônde Amarante dvera tive bom recôrde d'ones batîde d'equipa, na tchon d'Soncent fui sempr d'Amarante.

Pos és tive 38 one sem ganhà um Campîonâte!

Qés cêna era prôp d'fazé gênte morré d'arri. Um ta lêmbrà dum jogue d'Académica contra Mindelense em q'lôg n'entrâda d'jôgue, Humerto Elisio d'Aadémca, fintà tud nos dêfêsa, él marcà snhôra gôl, tud fui tão râpt, qél cnsigui fazé té guarda-redes fcà q'dûvda, s'era gôl ô não?!

Inda por cima, cma rêde d'bâliza era nôv e él tàva mûte cûmpride d'màs,bôla entrà, rastêra, dà bà là pa fûnde d'rêde. Nos guarda-rêdes, Snhor Mascà Fer, chéi d'nêrve, spantôde e na dûvda, séi fora d'cômpe, pa tràz d'sé baliza, él dà um sôlte pu'rriba daqel réde, q'bola e tud…

Dà él pô ta grità: - ô Sr. arbtre, éss bola ca fui gôl, porqé oli tràz d'nha baliza!!! Ta confirmà q'força!

Qél pôv q'tàva stôde ta sperà pa màs, rancà naqél rizaràda e màs rizarada. Qé ninguém ca pûde convêncel! El num âct d'pânico, châteà q'aqil, él bandonà cômpe, bà pa casa.

Era assim, qés jôgue d'Sigunda tud dia Dmîngue plûmanhà chéi d'arrlôçe mà partida: Mateus Tchàina, um vez num jôgue de Shell, em q'tàva t'isgà sé fidje Catûl, q'tinha él levôde pa strêia d'sé primer jôgue, q'fui contra Derby.

Tàva tud bajôfe, ta falà tud pôv, naqél primer jôgue d'sé fîdje Catûl. Dràpênt, num jûgàda, és pôl Catûl um crôve (entrâda violente) d'gaita, dà Catûl, fui trôde fôra cômpe ta grità...

ta grità… Mà qond él oià sé pai, agora q'él ixagerà màs um gzinha, él qéi là pa tchon, ta rolà, ta grita… grità.

Pôv jà jûntà drriba d'él, uns ta consolàl, ôtes ta sfrégàl. Mateus, sé pai jà bem ta corré, infrontôde, chéi d'ràiba, el tchgà là, el entrà na méi d'tud daqél pov, el dzés gritôde, pa tud gente uvi:

- d'favôr, bzôte dzêm, qem fui éss sacana, q'pôme nha fîdje éss crôve? bzôte dzêm? bzôte dzêm, qé um tita bem fazél cabà sem fôdé!!!

Agora é q'fui arri e màs arri... Qé Mateus Tchàina, traquine môda él era, panhà tud gent d'surpreza.

Dôs minûte despôs, Catùl jà tàva bom, q'um pirôlite na môn, ta bibé té q'tud ràiba e dôr jà tinha passôde.

Anton, na fim d'Jôgue d'Sigunda plumanhà, tud gent tà séi d'cômpe e cada jûgador tàva levà sé equipe pa lavà, lizà, limpim, pa gênte d'casa té dia d'prôxim jôgue.

Venôce mà sés gênte, log q'gênte tàva saìba tud, és tàva atacà qel marcaçôn d'Cômpe d'Jôgue, um verdader ôbra d'ârte, bnitim pa qél jôgue d'Primera, dà tarde! Sobretud se Mindlense tàva isgà dà tarde, jà bô tàva cumçà d'oià qés Senhora amigas d'equipe, jà tud bestîde sés sainha pliçôde brônque e blûsa incarnadinha.

Rita, Didida, Mari da Luz, Bibica e ôtes e ôtes, ta passià desd'plumànhà là paqés lode d'Anton Pâtriçe, na Lômbe d'tràz, pért d'Comp d'Jôgue, ta sperà qél hora d'incarnadinha (Mindelense) entrà na Cômpe.

Moda Pôv ta dzé, rêcordà é vivé q'certêza. Mà, na méi d'tud éss Storia d'Fûtebole, no ca podia tchà d'prestà um grânde homenàja a tud nôs Bédj, d'fins d'ones 1920/39, pa sés actuaçon na vida d'Despôrte, d'tud temp, d'tud nos Ilhas d'Cab Verd.

Também é d'lembrà aqél bom intercâmbio q'sempr tive êntre Mindlense/Travadores, em que tud jûgador d'Travadores q'tàva bem d'Praia, tàva trazé um carta d'recomendaçon, pa isgà na Mindlense e vice-cersa).

Màs alguns noms d'jûgadores q'fcà na Storia d'Fûtebole d'nos ilhas: Eduard Fula, Danielim Leite, Léla d'Raùl, Toi d'Bédja, Tony e Tatoche d'Picarone, Tambrinha Semedo, Guéguéi, Crùz, Raùl, Chiquinho, Makalé, César d'Nha Jùlia, Nôko, Té e Avelino Tiàta, Toi, Chico grânde e Chico piqnim d'Quim Chavinha, Cristione, Totoi e Djunga, Manuna e tôntes ôtes e màs e màs…

E d'lembrà também daqés fundador, moda J.Serradas e tud aqés q'guentà q'él dsport, mà sés Clube, p'és ca morré, moda Ti Djô Figuera (Nha Pai), Adérito Sena, Damatinha, Ivandro de Matos, João Barbosa, Djé Griguinha, Tiu Afonso, Sr.Germano etc., etc…

Pa bzôte tud, moda tàva dzé Vinicius di Morais, grande pôeta brasiler, o branco mais prêto de todo o Brazil, Na linha directa di Xango: SARAVAHHH

Mi, Zizim d'Figuera, cabo-verdiano d'gêma, nascid e criôde na linha directa d'Praia d'Bote, na Soncent d'Cab Verd, pa bzôte tud e pa qés q'um sqçé li, néss Stora e q'um ta pdi scûlpa: SARAVAHHH…

Zizim Figuera (José Figueira,jùnior)

 

V o l t a r